dooreetfactor mindful etenHet what-the-hell effect komt uit de gedragspsychologie, en het komt vaak voor bij voornemens rond gezond eten. Het werkt zo: je doet je best je voornemen vol te houden, maakt op zeker moment een kleine ‘uitglijder’, komt een volgende verleiding tegen en denkt dan: what-the-hell, het is nu toch al mislukt, dan kan ik dit ook wel nemen. En je slaat vervolgens volkomen door met in je achterhoofd: ‘morgen begin ik weer’. Herken je het?

Je kunt niet om eten heen

Het is ook niet makkelijk om met alle eetverleidingen om te gaan. Eten is overal, de verleidingen komen via al je zintuigen tot je. Je kunt het niet vermijden, want eten moet je toch. Lekkers wordt je aangeboden op een verjaardag, het staat in een glazen pot op de balie op je werk, je loopt erlangs als je af gaat rekenen op een tankstation. Zie dan maar eens de hele dag de alertheid op te brengen om de juiste keuze te maken.

Werkt vermijden?

Veel mensen weten van zichzelf wel dat wijs omgaan met eten een uitdaging is, en hebben een strategie uitgewerkt. In de meeste gevallen is dat: proberen radicaal uit de buurt van datgene wat ze niet ‘mogen’ te blijven. Dat kan door:

  • niets in huis te halen
  • op het station de route te nemen die niet langs de kiosk komt
  • anderen vragen hen geen traktaties aan te bieden
  • altijd een alternatief zoals worteltjes of kauwgom bij de hand hebben
  • een ander de boodschappen laten doen

Dit kan prima werken! Maar bij velen treden er twee nadelige bij-effecten op:

  • Snoep en snacks worden iets ‘engs’. Door het zo uit de weg te gaan bevestig je je eigen beeld dat de aantrekkingskracht ervan te sterk voor jou is en dat jij te zwak bent om ermee om te gaan. Je leert jezelf niet de vaardigheden om te eten volgens je eigen wens.
  • Snoep en snacks worden steeds aantrekkelijker! Hoe meer je je best doet er niet aan te denken, hoe groter het onderwerp in je hoofd kan worden. Het kan voelen als een strijd: jij drukt het weg, het popt weer op, je drukt nog harder … dat is hard werken!

En dan sla je door

Deze twee dingen maken je vatbaar voor het what-the-hell effect. Dus om door te slaan in het gedrag dat je nu juist niet wilde! Dat gevecht van het vermijden put je namelijk zo uit, dat je het op een zeker moment niet meer vol kan houden. Je wordt moe aan het eind van de dag. Of je hebt een tegenslag en voelt je energie wegzakken. Of je krijgt wat meer honger. Of je bent afgeleid door een drukke dag en let even niet op.

En dan neem je er één, dan nog een. Een handje. En dan maar meteen zoveel als je op kan. Want ja, je weet ook dat je het snoep waar je nu enorm veel van eet, eigenlijk niet mag van jezelf. Morgen begin je weer met je goede gedrag. Dus dit moment van losbreken dat is ontstaan, is dé kans om grenzeloos  te genieten. Een tussenweg is er niet. Voor jou is het alles of niets.

Laat opmerkzaamheid en dicht bij jezelf blijven je belangrijkste voornemens zijn

Hoe voorkom je een what-the-hell moment?

Mindfulnessvaardigheden helpen je om niet in deze valkuil te stappen. Je bewust zijn van wat er van binnen en om je heen gebeurt is belangrijk, en een ontspannen houding ook. Wat kun je doen?

  • geef jezelf toestemming om te eten van iets lekkers als je het wilt. Als het ‘mag’, wordt de aantrekkingskracht meteen kleiner. Dit is niet gemakkelijk maar het is cruciaal om uit de extremen te blijven.
  • zorg dat je op gezette tijden een ‘check-in’ met je lichaam doet. Maak contact met hoe je je voelt. Heb je honger of ben je moe? Neem daar dan actie op. Eet iets voedzaams, ga even naar buiten, trek je even terug.
  • besteed ook regelmatig aandacht aan je emotionele gesteldheid. Hoe ontspannen ben je? Zijn er gevoelens die aandacht vragen, zoals frustratie of stress? Kijk dan wat je voor jezelf kunt doen om dit te verminderen. Wat taken schrappen? Even een pauze?
  • neem jezelf voor dat als je eet, je dit met aandacht doet. Of het nu iets ‘gezonds’ is of niet. Ben je er helemaal bij met je aandacht, dan kan datgene wat je eet ook echt de behoefte invullen die jij hebt (of dat nu energie is, of troost, of gewoon iets te kauwen).
  • eet voldoende gedurende de dag, zodat honger je niet een kant op stuurt die je eigenlijk niet wilt. En drink genoeg water.
  • erken dat het in sommige situaties gewoon lastig voor je is om de middenweg te bewandelen. Wees mild als het niet altijd gaat zoals je wilt. Laat opmerkzaamheid en dichtbij jezelf blijven je belangrijkste voornemens zijn.

Waarom zou je je overeten aan iets wat je elke dag mag?

Meer lezen?