Mindful eten en afvallenDe belofte dat je door mindful eten als vanzelf kilo’s gaat verliezen kom ik vaak tegen in blogs en social media-posts. Zo kan het inderdaad gaan. Maar in mijn ogen mis je het belangrijkste voordeel als je op deze manier naar mindful eten kijkt. Hoe zit het nu precies met mindful eten en afvallen?

Een korte definitie van mindfulness luidt: met bewuste aandacht in het hier en nu zijn, op een niet-oordelende manier. In de ware betekenis van het woord horen deze aspecten er alledrie bij.

Bewuste aandacht
Veel blogs die mindful promoten om af te vallen, geven tips om met meer bewuste aandacht te eten. Bijvoorbeeld: gebruik je zintuigen, kauw uitvoerig en eet langzaam. Soms ook: vraag je af waarom je eet, en hoeveel honger je hebt. Dit zijn heel goede stappen om gedachteloos eten te verminderen en ze hebben grote voordelen. Je voelt beter wanneer je genoeg hebt en je voedsel verzadigt meer. Je kunt vaste eetgewoontes leren doorzien en kwaliteit beter herkennen. Dat kan zomaar leiden tot anders of minder eten en misschien dus ook wel tot afvallen. In ieder geval tot meer genieten! Ik vind het daarom ook een goede ontwikkeling dat er steeds meer aandacht komt voor hoe en waarom we eten, in plaats van vooral voor wat. Want op dit vlak is veel te winnen. (lees ook: 5 richtlijnen voor mindful eten)

Niet-oordelen is de grootste winst
Toch schuilt de grootste kracht van mindful eten in een ander aspect: dat van het niet-oordelen. Wie op een niet-oordelende manier naar eten kijkt kan namelijk niet alleen haar eetgewoontes verbeteren maar haar hele relatie met eten vrijer en evenwichtiger maken. Niet alleen lichamelijke voordelen behalen, maar ook geestelijk tot rust komen. Veel mooier en ook van veel meer waarde op de lange termijn. Want zonder alle vertroebeling van wat er zou moeten en wat er niet goed is, wordt het ontspannen in je hoofd en kun je beter wijze keuzes maken. (En daarom heeft mijn boek ook de titel Ontspannen eten gekregen, en zie je in mijn logo zowel een mandarijn als een brownie.)

Mindful eten niet oordelenHoe werkt dat dan?
Niet-oordelen houdt in dat je naar eten en naar jezelf kijkt zonder in je achterhoofd etiketjes van goed en fout te plakken. Zoals: een appel is gezond en een koekje is ongezond. Als ik een ijsje weersta doe ik het goed/ben ik sterk, als ik het wel neem is dat slecht/slap. Eigenlijk is het eten als een wetenschapper; die neemt objectief waar, is nieuwsgierig, stelt vragen en heeft geen mening over wat hij tegenkomt maar vindt het gewoon interessant. Voor een wetenschapper is een koekje dus rond en zoet, in plaats van slecht of gevaarlijk.
Natuurlijk is het wel zo dat een appel meer voedende stoffen bevat dan een koekje. Je kunt dat niet ineens niet weten. Toch is het belangrijk om de indeling in hokjes los te laten als je eetkeuzes maakt. Waarom? Omdat het je weerhoudt te voelen wat je echt nodig hebt. Omdat oordelen de zoektocht naar verandering blokkeren.

Voorbeeld
Stel: je komt hongerig thuis na een vermoeiende dag op je werk en zakt op de bank met een zak chips. Een half uur later voel je je overvol en futloos. Hoe gaat het verder?
Oordelende modus. Je denkt: ‘Hoe heb ik zo stom kunnen zijn die ongezonde troep te eten, leer ik het dan nooit?’ Je laatste restje energie gaat op aan verwijten en schuldgevoel: ‘Ik heb ook geen enkele wilskracht’. En je duikelt daarna in deze valkuil: ‘Nu is deze dag ook weer verpest, wat maakt het verder nog uit’. En je neemt dan ook nog maar een pizza en een reep chocola, en kijkt tv om niets meer te hoeven voelen totdat je naar bed gaat. Morgen maar weer extra streng opletten.
Niet-oordelende modus. Je denkt: ‘Ai, ik voel me niet best nu, die chips hebben geen fijn effect. Waarom gebeurde dit, hoe kwam ik ertoe een hele zak leeg te eten?’ Je bedenkt dat je te moe en te hongerig was om goed te kunnen beslissen. Je kalmeert jezelf: ‘Niet vreemd dat je zo hebt gereageerd’, en je vraagt je af hoe je een volgende keer beter voor jezelf kan zorgen. Je besluit te kijken wat er gebeurt als je morgen rond 16:00 iets voedzaams eet.

Zie je het verschil? Oordelen stopt af. Niet-oordelen biedt ruimte. Niet-oordelen laat je je eigen wijsheid aanboren, nieuwe manieren bedenken. Zo werk je aan vertrouwen dat je het niet van regels en wetten hoeft te hebben als het om eetgedrag gaat, maar dat je zelf keuzes kunt maken die voor jou werken. Zo ontdek je energie, zelfzorg en ontspanning. Wat allemaal een heel goede basis is voor een duurzame gezonde leefstijl.
Als je loskomt van goed en slecht, verminder je ook de aantrekkingskracht die ‘verboden’ eten op je kan hebben. En die je onevenredig kan laten verlangen naar dat wat je niet ‘mag’. Nu alles mag, kun je in alle rust kiezen. En kun je merken dat je die chocola of borrelnoten eigenlijk helemaal niet altijd hoeft. Dat kan een bevrijding zijn, en het leidt tot minder bingen en emotie-eten (dat blijkt ook uit dit onderzoek). Met mogelijk gewenste gevolgen voor je gewicht.

Niet-oordelen en afvallen: hoe zit dat?
Afvallen en niet-oordelen gaan niet goed samen. Want het is nu eenmaal zo dat het ene voedingsmiddel meer bijdraagt aan gewichtsverlies dan het andere. En dat weinig eten je er dichterbij brengt dan veel eten. Dus heb je afvallen in je achterhoofd, dan ga je automatisch de eetwereld indelen in goed versus fout. Wat je in de greep van de al beschreven psychologische valkuilen kan houden en vrijheid in je eetpatroon in de weg staat.

Ook ontneemt de focus op afvallen je het zicht op de werkelijke behoeften achter je eetpatroon. Want stel dat je altijd maar wilt snaaien en dat de achterliggende reden daarvan verveling is. Dan kun je bleekselderij gaan eten in plaats van koekjes en misschien val je dan wel af. Dus dat noem je ‘goed’. Maar tegelijk is zo de aandacht afgeleid van je werkelijke probleem: de verveling. En als je stopt met je dieet, dan is de eetdrang nog niet weg. Een echte verbetering zou zijn om te leren van die eetdrang: wat zit erachter. En dan ontdekken of die behoefte op een andere manier is te vervullen. Zodat je misschien geen koekjes én geen bleekselderij meer hoeft. Dat is pas vrijheid.

Wat als je af wilt vallen?
De kracht van mindfulness kan pas goed voor je werken als je niet streeft naar afvallen. Mag je dan afvallen niet als wens hebben? Jawel, maar op een andere manier. Het lijkt een paradox: het loslaten van dit doel, kan je er op langere termijn juist dichterbij brengen. Maar je maakt je keuzes met je focus in het nu. Door steeds te erkennen hoe de situatie nu is, en er met open en nieuwsgierige blik naar te kijken zie je wat echt nodig is, en maak je de weg vrij voor andere en gezondere keuzes.

Een makkelijke of snelle weg is dit niet. Je weet van te voren niet zeker waar het heen gaat. Misschien val je af door mindful eten. Maar het kan ook zijn van niet. Bijvoorbeeld als je ontdekt dat je lijf en je hoofd meer in rust zijn bij niet te weinig eten. Of als je lijf door veel gejojo zo uit evenwicht is dat afvallen niet zomaar meer gaat. Het kan ook zijn dat afvallen pas na een tijd op gang komt: als je eerst veel te ontdekken hebt in een ingewikkeld eetpatroon.

Niet hoeven oordelen
En het loslaten van oordelen kan moeilijk zijn. Etiketjes plakken doen we al van jongs af aan en veel berichten in de media dragen eraan bij dat we zo blijven denken. Oordelen loslaten is iets waar je op moet oefenen. Je zult eerst verbaasd staan hoeveel oordelen je tegenkomt in je gedachten, als je erop gaat letten. Een valkuil is dan om jezelf weer te veroordelen omdat je die oordelen hebt.

Toen ik dat zelf moeilijk vond gaf een leraar mij eens de tip een woordje toe te voegen tussen niet en oordelen. Namelijk hoeven. Niet hoeven oordelen. Voel je het verschil? Als er oordelen zijn zijn ze er, maar je hoeft er niets mee. Dat is mindfulness. Daarin proef je de vrijheid.

Reageer!
Dit is een ingewikkeld onderwerp (nog nooit zo lang gedaan over het schrijven van een blog 😉 )en ik ben dan ook benieuwd naar jullie meningen en ervaringen over het onderwerp mindful eten en afvallen. Laat je een reactie achter?